Dzień Edukacji Narodowej

Dzień Edukacji Narodowej 14 X funkcjonuje w Polsce pod taką nazwą od 1982 roku, kiedy to ustanowiono go w ustawie Karta Nauczyciela. Upamiętnia rocznicę powstania Komisji Edukacji Narodowej (właśc. Komisja nad Edukacją Młodzi Szlacheckiej Dozór Mająca), która została utworzona z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i zrealizowana przez Sejm Rozbiorowy w dniu 14 października 1773 r. Była zarazem pierwszą w Polsce jak i w całej Europie władzą oświatową o charakterze współczesnego ministerstwa oświaty publicznej.
Obchody święta w Polsce
Dzień Edukacji Narodowej jest uroczyście obchodzony w instytucjach związanych z oświatą. Jest okazją do nagradzania wyróżniających się dla niej nauczycieli i pracowników niepedagogicznych. Minister Edukacji Narodowej wręcza nauczycielom złote, srebrne, brązowe Krzyże Zasługi, medale Komisji Edukacji Narodowej oraz nagrody Ministra Edukacji Narodowej za osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze. Odznaczenia i wyróżnienia dla nauczycieli wręczane są przez kuratorów oświaty, władze samorządowe oraz dyrektorów szkół na uroczystych galach.
Dzień Edukacji Narodowej uznaje się za święto wszystkich pracowników oświaty i jest on wolny od zajęć lekcyjnych.

W rocznym planie pracy każdej szkoły ten dzień jest jedną z ważniejszych dat związanych z organizacją roku szkolnego. O tym, w jaki sposób w szkole obchodzone będzie święto pracowników oświaty, decyduje:

1. dyrektor, kierując działalnością szkoły (art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty),
2. rada pedagogiczna, zatwierdzając plan pracy szkoły (art. 41 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy),
3. rodzice, opiniując plan pracy szkoły (art. 50 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy).

W tym dniu nie prowadzi się z uczniami zajęć edukacyjnych, ale nie jest to podstawą do zwolnienia ich z obecności w szkole. W szkole obecni powinni być także nauczyciele i inni pracownicy niepedagogiczni. Obecnym w szkole uczniom dyrektor ma obowiązek zapewnić bezpieczeństwo i opiekę jak w żadnym dniu pobytu uczniów w szkole. Dyrektor nie może zwalniać nauczycieli z wykonywania zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom (art. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela). Niedopuszczalne jest bowiem prowadzenie jakichkolwiek zajęć bez nadzoru upoważnionej do tego osoby (§ 13 ww. rozporządzenia). Nie można pozostawić uczniów w szkole bez opieki czy zwolnić ich do domu po to, by świętować Dzień Edukacji Narodowej w restauracji czy w teatrze, w gronie nauczycieli. Zwykle tak organizuje się Dzień Edukacji Narodowej, by wszyscy pracownicy szkoły wspólnie z uczniami i ich rodzicami mogli uczestniczyć w zorganizowanej z tej okazji uroczystości.

Podstawa prawna:

  • art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.),
  • art. 74 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (tekst jedn.:Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674),
  • § 2; § 13 rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z 2003 r. nr 6, poz. 69).


Komisja Edukacji Narodowej (KEN, pełna nazwa: Komisja nad Edukacją Młodzi Szlacheckiej Dozór Mająca) był to centralny organ władzy oświatowej, zależny tylko od króla i Sejmu, powołany w Rzeczypospolitej Obojga Narodów przez Sejm Rozbiorowy 14 października 1773 na wniosek króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, za zgodą rosyjskiego posła nadzwyczajnego i ministra pełnomocnego Ottona Magnusa von Stackelberga.

Komisja powstała formalnie na mocy uchwały Sejmu z 14 października 1773. Przejęła dawne majątki skasowanego (rozwiązanego przez Papieża Piusa zakonu jezuitów. Głównym inicjatorem i architektem powstania Komisji był ksiądz Hugo Kołłątaj.

Pierwotny skład Komisji liczył 8 osób: 4 senatorów i 4 posłów reprezentujących Koronę i Wielkie Księstwo Litewskie. Najbardziej zasłużonymi, oficjalnymi członkami byli posłowie wywodzący się z magnackich rodzin i rodzin powiązanych z tzw. Familią, m.in.: Adam Kazimierz Czartoryski, Joachim Chreptowicz, Ignacy Potocki i Andrzej Zamoyski. Ponadto w pierwszym składzie Komisji był biskup płocki Michał Poniatowski oraz August Sułkowski i Antoni Poniński.

Jednak od samego początku faktycznymi pracownikami Komisji była grupa uczonych i artystów skupiona wokół Hugona Kołłątaja, który nadawał cały czas ogólny kierunek jej działaniom. Do najbardziej zasłużonych "ekspertów" zalicza się pisarzy Franciszka Bielińskiego i Juliana Ursyna Niemcewicza, oraz uczonych Feliksa Oraczewskiego, Andrzeja Gawrońskiego, Dawida Pilchowskiego, Hieronima Stroynowskiego oraz Grzegorza Piramowicza. Pierre Samuel du Pont de Nemours – wcześniej osobisty sekretarz króla.

Dzięki osobistemu protektoratowi króla i "Familii" Komisja miała niemal zupełną swobodę działań.

Ciekawostka
W PRL'u, od 1957 roku, świętowano je 20 listopada jako dzień nauczyciela razem z Dniem Karty Nauczyciela. Po roku 1972 ustawa z dnia 27 kwietnia 1972 r., zwana Kartą praw i obowiązków nauczyciela, wprowadziła Dzień Nauczyciela, obchodzony w rocznicę powołania Komisji Edukacji Narodowej, czyli 14 października.

 
Reklama
konstruowanie i manipulowanierozwijanie zmysłówspostrzeganie, koncentracja, percepcjamatematykamówienie, pisanie, czytanieterapia logopedycznajęzyki obceprzyrodapomoce Montessoripuzzle i nakładankigry i zabawki edukacyjneplastykamuzyka i teatrgimnastyka i ruchsport i rekreacjaPUS, multimedia, książkiakcesoria szkolne i klasowe