Pragnę zaprosić Państwa w podróż w czasie, pragnę cofnąć się wstecz o ponad 150 lat. Jest wczesne lato roku 1840. Ulice turyńskiego miasteczka Bad Blankenburg wypełnia śmiech dzieci śpieszących do pierwszego ogródka dziecięcego (niem. Kindergarten). Friedrich Fröbel przygotował do ich dyspozycji proste w formie, acz przemyślane w oddziaływaniu pomoce dydaktyczne, zwane „podarkami” (niem. Gaben / ang. gifts). Zajęcia edukacyjne mają innowacyjną jak na owe czasy formę zabawy i swobodnych odkryć. Oprócz pracy z materiałem dydaktycznym dzień wypełniają zabawy ruchowe (taniec, przedstawienia, zabawy grupowe) oraz uprawianie roślin w ogródku.

Przyjrzyjmy się teraz z bliska wspomnianym podarkom, dzięki którym dzieci spontanicznie odkrywają  właściwości otaczającego ich świata, aby przełożyć je na własne doznania.

Podarki o formie przestrzennej

Pierwszy podarek to kule z miękkiej wełny na sznureczkach w 6 kolorach. Kula jako katalizator aktywności najmłodszych służy wielu zabawom, a przy tym doskonale wyczula wzrok na odbiór barw. Drugi podarek to trzy drewniane bryły – kula, walec i sześcian. Specjalnie przewiercane przekątne i mocowane haczyki umożliwiają rozliczne doświadczenia geometryczne.

Kolejne cztery podarki wychodzą z podstawowej formy sześcianu jako całości, dzielonej następnie na różne pomniejsze bryły. Podarki te są swoistymi pierwszymi drewnianymi klockami, a ich proporcjonalne, przemyślane kształty służą młodszym dzieciom odkrywaniu ilości i rozmiarów. Starsze dzieci sięgają po „skrzynkę fröblowską”, aby tworzyć rozbudowane konstrukcje w przestrzeni lub na płaszczyźnie w oparciu o symetrię i proporcję kompozycji. Powstają znamienne dla fröblizmu formy życia i piękna (niem. Lebensformen und Schönheitsformen / ang. nature and beauty forms).

Podarki o formie płaskiej

Wszystkie kolejne podarki wykonane są z drewna pięknie wybarwianego na sześć kolorów. Stanowią one materiał, po który dzieci sięgają niezwykle chętnie – koncentrując swoją uwagę na tworzeniu rozlicznych kompozycji.

Siódmy podarek to swoista mozaika figur płaskich – składa się z kwadratów, prostokątów i różnorodnych trójkątów. Figury korespondują wielkością i kształtem z bokami brył z poprzednich podarków. Dzieci przenoszą dotychczasowe doświadczenie przestrzenne na płaszczyznę, tworząc niekończące się mozaiki o tematyce konkretnej lub zupełnie fantazyjnej. Pobudzona zostaje intuicja geometryczna i rozwija się poczucie estetyki.

Ósmy podarek to kolorowe patyczki w czterech długościach, będących wielokrotnością boku znanego już nam sześcianu. Patyczki wprowadzają pojęcie linii i pozwalają na jej kreatywne wykorzystanie. Budowane są figury, powstają obrazki domków, kwiatów, a także swobodne kompozycje geometryczne o abstrakcyjnym charakterze. Dziecko doświadcza zasad symetrii i estetyki. Później przełoży to na prace ręczne z wykorzystaniem linii (przeplatanie i ornamenty).

Podarek dziewiąty to również linia, tyle że zakręcona w formę pierścieni o różnych średnicach. Używana jest jako samodzielny materiał twórczy, bądź doskonałe uzupełnienie poprzednich. Ostatni podarek to małe kółeczka – ich układanie to prawdziwe wyzwanie dla rąk dziecka, a jednocześnie wspaniałe tworzywo dla jego ogromnej kreatywności. Poznawszy techniki tworzenia z pomocą figur, linii i pierścieni – dziecko może układać to wszystko ponownie z maleńkich drewnianych kółeczek. Owa misterna aktywność kontynuowana jest chętnie z wykorzystaniem papieru. Wydzierany na małe kawałeczki papier po naklejeniu pozwala wyczarować cudne obrazki: wiosną – kwitnące drzewa owocowe, a zimą – śniegowego bałwanka.