W ostatnich 30 latach naukowcy dostrzegli ogromne możliwości umysłu małego dziecka. Od chwili urodzenia, a może i wcześniej, bo w okresie prenatalnym, dziecko uczy się.

         Przykładem tego może być rozwój zmysłu słuchu. Przeprowadzono wiele badań ciężarnych kobiet, które potwierdzają, że zmysł słuchu jest silnie rozwinięty i aktywny u ich jeszcze nienarodzonych dzieci. Z wywiadów z kobietami oczekującymi dziecka, będącymi jednocześnie zawodowymi muzykami, wynika, że dzieci różnie reagują na muzykę instrumentalną i wokalną. Dzieci śpiewaczek operowych uspokajają się w łonie matki, kiedy ta zaczyna śpiewać, natomiast dzieci matek grających na instrumentach, podczas wykonywania przez nie utworów, stają się bardziej aktywne. Płód ma także zdolność do zapamiętywania głosu swojej matki na podstawie rytmu jej wypowiedzi i melodyki. Świadczą o tym badania przeprowadzone w czwartym dniu życia noworodka, które ukazują jego zdolność do odróżniania głosu swojej matki od głosów innych osób.

        Każdy człowiek - jak twierdzi wybitny psycholog David Levis - rodzi się zdolny. Od tego, czy i jak jego zdolności się rozwiną, zależy oddziaływanie dydaktyczno-wychowawcze środowiska, w jakim przebywa. Spostrzeżenia swoje zawarł w myśli:
„Dziecko rodzi się wszechstronnie uzdolnione, z pełną możliwością rozwoju we wszystkich kierunkach, potencjalną wybitną inteligencją i zadatkami na rozwijanie wielkiej twórczości oraz dużym talentem społecznym. Trzeba stworzyć mu możliwości ich maksymalnego rozwoju.”           

        Od momentu narodzenia intensywnie uczy się otaczającego je świata. Nadaje znaczenie wszystkiemu, co je otacza. Odbiera miliony bodźców, które doświadcza, porządkuje i analizuje. Cały czas obserwuje to, co się dzieje wokół niego. Eksperymentuje i aktywnie uczestniczy w działaniach, które pomagają mu zrozumieć siebie i świat. Malutkie dziecko spostrzega świat wieloma zmysłami jednocześnie: zabawkę nie tylko ogląda (zmysł wzroku), ale i obmacuje (dotyk), bierze do buzi (dotyk, smak, węch), rzuca na ziemię lub uderza nią (słuch). Rozpoznaje przedmioty dzięki temu, że wielokrotnie zwróciło na nie uwagę, zapamiętało ich wygląd i ich użyteczność. Wreszcie usłyszało i zapamiętało nazwę, która stała się ich odpowiednikiem dźwiękowym (mowa bierna), po czym nauczyło się tę nazwę wypowiadać (mowa czynna). Przez cały okres towarzyszyły temu intensywne procesy myślowe, które pozwoliły dziecku nie tylko utrwalić wygląd, nazwę czy funkcję przedmiotów i ludzi, ale także zrozumieć związki, jakie między nimi zachodzą. Ponadto pomogły zrozumieć znaczenie słów, którymi te związki są opisywane. Bez tych podstawowych procesów poznawczych, jakimi są spostrzeżenia, uwaga, pamięć, myślenie i mowa „odkrywanie” świata przez dziecko byłoby niemożliwe.            

        Dziecko znacznie lepiej i dokładniej spostrzega w czasie działania oraz wtedy, gdy spostrzeżeniom towarzyszy mowa. Myślenie dzieci w wieku przedszkolnym i młodszoszkolnym jest jeszcze często konkretno-wyobrażeniowe. Wobec tego operacje polegające na porównaniu dotyczą przede wszystkim konkretnych cech przedmiotów. Dlatego nieodzownym składnikiem racjonalnie zorganizowanego i realizowanego procesu uczenia się jest przygotowanie otoczenia dziecka, pełnego w różnorodne bodźce.

        Dostrzegła to również wybitna Włoszka Maria Montessori. Zwróciła uwagę na zróżnicowanie dzieci pod względem ich indywidualnego tempa rozwoju. Każdemu dziecku powinno się stworzyć warunki rozwoju  według jego własnych możliwości, kompetencji i umiejętności, indywidualnych planów rozwojowych. Spostrzegła, że dzieci chcą uczyć się tak bardzo, że nie rozróżniają nauki od zabawy, dopóki dorośli nie przekonają ich, że nauka nie jest zabawą. Dziecko uczy się samodzielnie, jeśli jest do tego gotowe. Zainteresowania pojawiają się w różnym czasie i trwają dowolnie długo. Nie można ich wywołać zewnętrznymi działaniami, gdyż mogą zniknąć bezpowrotnie. Dziecko chce się uczyć wszystkiego, czego tylko może i tak szybko, jak tylko to możliwe. Między 4-7 rokiem życia dziecka zdolność przyswajania informacji i gotowość do zdobywania wiedzy jest nadzwyczajna. Ale smutna rzeczywistość właśnie w tym okresie izoluje je od nauki.